VNPT và Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) đã ký thỏa thuận hợp tác phát triển trí tuệ nhân tạo trong giáo dục, với trọng tâm là nghiên cứu và làm chủ mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt chuyên sâu cho lĩnh vực này, phát triển Nền tảng Gia sư AI và từng bước hướng tới mô hình đại học tích hợp AI toàn diện – AI-Native University.
Thỏa thuận nằm trong chiến lược phát triển Innovation Hub về AI của VNPT, qua đó tăng cường hợp tác với các viện, trường uy tín trong nước và quốc tế để cùng giải quyết những bài toán thực tế tại Việt Nam. Lễ ký kết diễn ra ngày 5/9 dưới sự chứng kiến của đồng chí Vũ Hải Quân, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ.
Trong mô hình phối hợp, VNPT AI giữ vai trò đầu mối về công nghệ lõi. Đơn vị này phụ trách nghiên cứu, phát triển và đưa các năng lực AI vào môi trường giáo dục thực tế. PTIT đóng góp thế mạnh về nghiên cứu chuyên ngành, dữ liệu giáo dục, chuẩn sư phạm, phương pháp đánh giá và môi trường đào tạo để kiểm chứng, hoàn thiện công nghệ trước khi mở rộng ứng dụng.
Giáo dục cần một AI không chỉ “biết” mà phải “đúng”
Việc đưa trí tuệ nhân tạo vào giáo dục đòi hỏi tiêu chuẩn cao hơn nhiều so với một hệ thống chỉ có khả năng tạo ra câu trả lời hợp lý về mặt ngôn ngữ. Với vai trò của một gia sư, AI phải bảo đảm kiến thức chính xác, lập luận đúng logic, bám sát chương trình, phù hợp với trình độ của từng người học và có thể giải thích vì sao một lời giải là đúng hoặc sai.
Vì vậy, bài toán quan trọng không nằm ở việc xây dựng một mô hình có thể trả lời thật nhiều câu hỏi. Hệ thống còn phải cho phép kiểm soát nguồn kiến thức mà AI sử dụng, cách mô hình suy luận và mức độ tin cậy của kết quả cuối cùng trước khi nội dung đó được chuyển đến người học.
Đây cũng là nhóm vấn đề VNPT AI tập trung đầu tư trong quá trình phát triển và làm chủ các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt cùng AI Agents. Năng lực này được xây dựng từ kinh nghiệm phát triển và triển khai hơn 100 mô hình AI, trải rộng trên các lĩnh vực công nghệ tiếng nói, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, thị giác máy tính và dữ liệu lớn.
VNPT AI hiện phát triển nhiều LLM tiếng Việt với các quy mô khác nhau để phù hợp với từng yêu cầu triển khai. Trong đó, mô hình lớn nhất đạt tới hàng trăm tỷ tham số. Hệ thống đến nay đã xử lý hơn 1,800 tỷ token, phục vụ các bài toán thực tế trong tài chính – ngân hàng, bảo hiểm, viễn thông, khu vực công và nhiều lĩnh vực khác.
Thay vì chỉ theo đuổi quy mô mô hình, VNPT AI tập trung vào những yếu tố có tác động trực tiếp khi AI được triển khai trong thực tế, gồm năng lực suy luận, chất lượng đầu ra và hiệu quả vận hành. Một trong những vấn đề được đặt ra là làm sao để mô hình không chỉ đưa ra đáp án, mà còn có thể nhận biết quá trình suy luận bắt đầu sai ở bước nào.
Để xử lý yêu cầu đó, VNPT AI đã phát triển phương pháp cho phép LLM tự động kiểm tra chuỗi suy luận toán học, xác định bước xuất hiện lỗi và phân loại nguyên nhân dẫn đến kết quả sai. Phương pháp này được công bố tại AI4Math 2026 trong khuôn khổ ICML 2026, hội nghị hạng A* về học máy, học sâu và các phương pháp AI hiện đại, đồng thời là một trong hai mô hình đạt điểm cao nhất.
Năng lực kiểm tra quá trình suy luận đặc biệt phù hợp với bài toán Gia sư AI. Thay vì chỉ thông báo với học sinh rằng “đáp án sai”, hệ thống có thể tiến gần hơn đến cách một giáo viên hướng dẫn trực tiếp, chỉ ra học sinh sai từ bước nào và hỗ trợ người học hiểu nguyên nhân dẫn đến lỗi.
Một thách thức khác xuất hiện khi AI được triển khai ở quy mô trường học. Chỉ riêng một môn học có thể đi kèm hàng trăm giáo trình, tài liệu tham khảo, bài giảng và nhiều nguồn kiến thức khác nhau. Nếu hệ thống chỉ tìm kiếm rồi ghép thông tin từ từng nguồn riêng lẻ, kết quả có thể bỏ sót dữ liệu, xuất hiện nội dung trùng lặp, thiếu nhất quán hoặc thậm chí mâu thuẫn giữa các nguồn.
VNPT AI giải quyết bài toán này bằng phương pháp kết hợp nhiều AI Agent với đồ thị tri thức, cho phép hệ thống đọc và tổng hợp thông tin từ nhiều tài liệu thay vì xử lý từng nguồn theo cách tách biệt. Cách tiếp cận này giúp AI đối chiếu nhiều nguồn dữ liệu, giảm nguy cơ bỏ sót, hạn chế trùng lặp và nhận diện những nội dung có dấu hiệu mâu thuẫn.
Phương pháp trên cũng đã được công bố trên tạp chí quốc tế hạng Q1 Neural Computing & Applications 2026. Khi được tích hợp vào Gia sư AI, năng lực này cho phép hệ thống khai thác một lượng lớn giáo trình và học liệu, trong khi vẫn hướng tới duy trì một nền tri thức thống nhất, có căn cứ và có khả năng kiểm chứng.
Từ Gia sư AI đến mô hình đại học vận hành cùng AI
Phạm vi hợp tác giữa VNPT và PTIT không dừng lại ở Gia sư AI. Hai bên đặt mục tiêu phát triển AI-Native University, mô hình đại học tích hợp AI toàn diện, trong đó trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ nhiều hoạt động từ đào tạo, nghiên cứu, khảo thí đến quản trị điều hành và dịch vụ sinh viên.
Thỏa thuận cũng thể hiện mô hình “3 Nhà” gồm Nhà nước, Nhà trường và Doanh nghiệp. Cách phối hợp này kết nối định hướng của Nhà nước với năng lực nghiên cứu – đào tạo của Nhà trường và thế mạnh về công nghệ, triển khai của Doanh nghiệp, nhằm đưa AI vào giải quyết những bài toán thực tiễn của giáo dục và xã hội.
Nếu Gia sư AI tập trung vào một điểm chạm cụ thể trong quá trình học tập, AI-Native University mở rộng phạm vi sang toàn bộ hoạt động của một trường đại học. Trong mô hình này, giảng viên có thêm công cụ để thiết kế và cá nhân hóa hoạt động đào tạo; sinh viên có trợ lý học tập có thể đồng hành theo từng nhu cầu; nhà nghiên cứu có thể khai thác tri thức và dữ liệu hiệu quả hơn; còn nhà trường có thể dùng AI để hỗ trợ quản trị, ra quyết định và cung cấp dịch vụ.
PTIT sẽ đóng vai trò là môi trường nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai thực tế, nơi các năng lực AI được kiểm chứng trực tiếp trên những bài toán của giáo dục đại học. Học viện phát huy các lợi thế về đội ngũ giảng viên, chuyên gia, dữ liệu học thuật, chuẩn sư phạm và hệ sinh thái đào tạo công nghệ để phục vụ quá trình đánh giá và hoàn thiện giải pháp.
Ở chiều ngược lại, VNPT đưa vào hợp tác năng lực công nghệ lõi AI đã được kiểm chứng trong thực tế, cùng hạ tầng tính toán và kinh nghiệm triển khai các nền tảng số ở quy mô lớn. Những nguồn lực này sẽ được sử dụng để nghiên cứu, phát triển và từng bước đưa các mô hình AI vào vận hành trong môi trường giáo dục.
VNPT AI tiếp tục là đơn vị đầu mối về công nghệ, tập trung vào các năng lực như mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, AI Agents, quản trị tri thức, xử lý dữ liệu và các nền tảng AI dùng chung. Đây là nền tảng để hai bên từng bước hiện thực hóa mô hình đại học tích hợp AI toàn diện theo định hướng đã đặt ra trong thỏa thuận hợp tác.
