VNPT kết hợp công nghệ viễn thám, thiết bị bay không người lái (UAV) và trí tuệ nhân tạo không gian địa lý (GeoAI) với hệ thống VNPT iLIS nhằm hỗ trợ rà soát, chuẩn hóa và làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai. Giải pháp hướng đến mục tiêu xây dựng dữ liệu đất đai “đúng, đủ, sạch, sống”, phục vụ công tác quản lý và khai thác thông tin trên phạm vi toàn quốc.
Kiểm tra đa tầng từ không gian đến mặt đất
Việc xây dựng và hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai đang được triển khai trên toàn quốc. Theo Kế hoạch số 515/KH-BCA-BNN&MT ngày 31/8/2025 của Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương đã thực hiện đợt cao điểm rà soát, chuẩn hóa dữ liệu đất đai.
Tiếp đó, Kế hoạch số 2959/KH-BNNMT-BCA ngày 29/3/2026 đặt ra yêu cầu đẩy mạnh công tác đo đạc, lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, hoàn thiện hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia.
Để đáp ứng yêu cầu này, các địa phương cần đồng thời xử lý dữ liệu được hình thành qua nhiều thời kỳ và xây dựng dữ liệu mới cho những thửa đất chưa có trong hệ thống. Mục tiêu là tạo lập cơ sở dữ liệu thống nhất, có thể dùng chung, thường xuyên cập nhật và phục vụ hiệu quả công tác quản lý.
Một trong những khó khăn của quá trình chuẩn hóa là bảo đảm tính chính xác giữa thông tin thuộc tính, hồ sơ pháp lý và dữ liệu không gian. Ngay cả khi các trường thông tin trên biểu mẫu đã được điền đầy đủ, dữ liệu vẫn có thể tồn tại sai lệch về vị trí, ranh giới thửa đất chồng lấn hoặc thiếu liên kết với hồ sơ địa chính.
Để phát hiện và xử lý những vấn đề này, công nghệ viễn thám, hệ thống định vị vệ tinh và thiết bị bay không người lái được kết hợp nhằm hỗ trợ kiểm tra dữ liệu ở nhiều cấp độ.
Ảnh vệ tinh cung cấp khả năng quan sát trên diện rộng, giúp theo dõi biến động hiện trạng sử dụng đất qua từng thời kỳ. Hệ thống định vị vệ tinh hỗ trợ xác định vị trí phục vụ công tác đo đạc, trong khi UAV cung cấp hình ảnh chi tiết tại những khu vực cần kiểm tra kỹ hơn.
Việc kết hợp dữ liệu quan sát từ trên cao với hoạt động khảo sát thực địa giúp cơ quan quản lý khoanh vùng những vị trí có dấu hiệu bất thường, xác định khu vực cần xác minh và tập trung nguồn lực xử lý. Nhờ đó, quá trình rà soát có thể được thực hiện theo mức độ ưu tiên, hạn chế kiểm tra dàn trải.
Tuy nhiên, dữ liệu thu thập từ ảnh vệ tinh và UAV chỉ đóng vai trò hỗ trợ phát hiện, đối chiếu hiện trạng. Các vấn đề liên quan đến tình trạng pháp lý của thửa đất hoặc xác định hành vi vi phạm vẫn phải được cơ quan có thẩm quyền thẩm định, xác minh theo quy định pháp luật.
VNPT iLIS: Kết nối công nghệ vào quy trình quản lý
Trước yêu cầu chuẩn hóa và hoàn thiện dữ liệu đất đai, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) đã phát triển giải pháp kết hợp hệ thống VNPT iLIS, trang thi công hỗ trợ toàn trình cùng các công nghệ viễn thám, UAV và GeoAI.
VNPT iLIS là hệ thống thông tin quản lý đất đai chuyên sâu do VNPT phát triển, hỗ trợ các nghiệp vụ quản lý dữ liệu địa chính, đăng ký biến động đất đai, cấp giấy chứng nhận, luân chuyển hồ sơ và khai thác thông tin.
Hệ thống được tích hợp công cụ bản đồ GIS, cho phép hiển thị, tra cứu, biên tập ranh giới thửa đất và kết nối dữ liệu giữa các khâu nghiệp vụ. VNPT iLIS hiện đã được triển khai tại nhiều tỉnh, thành phố, gồm Quảng Ninh, Gia Lai, Điện Biên, Lai Châu, Lâm Đồng, Cần Thơ và Phú Thọ.
Trong giải pháp này, VNPT iLIS đảm nhiệm vai trò tiếp nhận, khai thác và duy trì dữ liệu đất đai sau khi được chuẩn hóa. Trang thi công hỗ trợ toàn trình phục vụ quản lý công việc từ tiếp nhận dữ liệu đầu vào, kiểm tra, hoàn thiện đến chuyển giao dữ liệu đạt chuẩn vào hệ thống.
Công nghệ viễn thám, UAV và GeoAI được ứng dụng trong khâu rà soát dữ liệu không gian. GeoAI hỗ trợ tự động phân tích hình ảnh và bản đồ, từ đó nhận diện và gợi ý những trường hợp có dấu hiệu bất thường để cán bộ chuyên trách kiểm tra.
Các trường hợp được hệ thống phát hiện có thể bao gồm ranh giới giữa các thửa đất cắt qua nhau, nhóm thửa đất bị sai lệch vị trí hoặc ranh giới thửa đất chồng lấn lên công trình giao thông. Đây là những vấn đề có thể ảnh hưởng đến độ chính xác và tính thống nhất của cơ sở dữ liệu địa chính.
Sau khi nhận được thông tin cảnh báo, cán bộ chuyên trách tiến hành đối chiếu hồ sơ địa chính và các tài liệu liên quan để xác minh. Dựa trên kết quả kiểm tra, hệ thống hỗ trợ chỉnh sửa ranh giới thửa đất, kiểm tra và xác nhận dữ liệu trước khi cập nhật vào cơ sở dữ liệu quản lý.
Toàn bộ quá trình xử lý được lưu lại lịch sử, bao gồm người phụ trách, trạng thái công việc và căn cứ pháp lý bổ sung cho từng trường hợp. Cách tổ chức này giúp cơ quan quản lý theo dõi tiến độ, kiểm soát kết quả và truy xuất thông tin khi cần thiết.
Với sự hỗ trợ của GeoAI, cán bộ có thể sớm nhận diện những khu vực cần kiểm tra thay vì phải rà soát thủ công toàn bộ dữ liệu. Công nghệ giúp giảm thời gian tìm kiếm, hạn chế các thao tác kiểm tra lặp lại và hỗ trợ tập trung xử lý những trường hợp có dấu hiệu sai lệch.
Quy trình nghiệp vụ vẫn được thực hiện bởi cán bộ chuyên trách, từ đối chiếu hồ sơ, xác minh đến phê duyệt kết quả chỉnh sửa. GeoAI đóng vai trò công cụ hỗ trợ phân tích và phát hiện bất thường, không thay thế hoạt động thẩm định hay quyết định nghiệp vụ của cơ quan quản lý.
Thông qua việc kết hợp VNPT iLIS với viễn thám, UAV và GeoAI, quá trình làm sạch dữ liệu đất đai được tổ chức thành chuỗi công việc liên tục, từ nhận diện bất thường, đối chiếu, xác minh đến cập nhật dữ liệu.
Việc bổ sung ảnh vệ tinh theo từng thời điểm cũng tạo điều kiện theo dõi biến động và tiếp tục rà soát những thay đổi phát sinh. Đây là cơ sở để duy trì chất lượng dữ liệu lâu dài, hướng đến mục tiêu xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai “đúng, đủ, sạch, sống”, phục vụ công tác quản lý nhà nước và khai thác thông tin hiệu quả.
