Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cục diện tài chính toàn cầu, đồng thời thúc đẩy một bước chuyển quan trọng trong cách ngành thanh toán tại Việt Nam tiếp cận vấn đề an toàn và quản trị rủi ro. Bảo mật không còn chỉ là lớp phòng thủ mang tính kỹ thuật, mà đang trở thành một yếu tố chiến lược có khả năng tác động trực tiếp đến niềm tin khách hàng, hiệu quả vận hành và dư địa tăng trưởng của doanh nghiệp.
Chủ đề này được Visa (NYSE: V) đặt ra tại Diễn đàn Cấp cao về Chuyển đổi số và Quản trị Rủi ro 2026, sự kiện quy tụ các lãnh đạo và chuyên gia tài chính tại Việt Nam để trao đổi về những xu hướng đang định hình tương lai thương mại, thanh toán số và cách thức quản trị rủi ro trước các mối đe dọa ngày càng tinh vi, sự xuất hiện của những mô hình thương mại mới cùng tốc độ ứng dụng AI ngày càng nhanh.
Ngành thanh toán đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh khi AI, các hình thức thương mại số mới, tài sản số và những mô hình gian lận phức tạp cùng phát triển. Trên toàn khu vực châu Á – Thái Bình Dương, gian lận đang được tổ chức với quy mô lớn hơn, các cuộc tấn công có sự hỗ trợ của AI xuất hiện nhiều hơn và những mô hình thương mại số mới cũng đặt ra nhiều thách thức đối với phương thức quản trị rủi ro truyền thống.
Trước bối cảnh đó, các tổ chức đang dịch chuyển từ những biện pháp phòng vệ riêng lẻ sang cách quản trị chủ động hơn, dựa trên dữ liệu, phân tích và công nghệ tiên tiến. Song song với năng lực phát hiện và ngăn chặn rủi ro, việc xây dựng cơ chế quản trị minh bạch, đáng tin cậy và tăng cường phối hợp giữa các bên trong hệ sinh thái cũng trở thành ưu tiên. Khi an toàn và bảo mật gắn ngày càng chặt với niềm tin khách hàng và hiệu quả kinh doanh, quản trị rủi ro không còn chỉ nhằm hạn chế tổn thất mà còn góp phần tạo nền tảng để doanh nghiệp tự tin khai thác những cơ hội tăng trưởng mới.
“Khi Việt Nam đón nhận các mô hình thương mại thế hệ mới, việc duy trì niềm tin của người dùng đối với hệ sinh thái thanh toán số đòi hỏi chúng ta cần chủ động đón đầu những rủi ro ngày càng phức tạp. Với Visa, bảo mật không chỉ là ngăn chặn giao dịch gian lận, mà còn là xây dựng một hạ tầng thanh toán có khả năng thích ứng và chống chịu ngay từ nền tảng. Thông qua sự hợp tác sâu rộng với các đối tác trong hệ sinh thái, Visa cam kết kiến tạo hạ tầng số an toàn, tin cậy, tạo điều kiện để doanh nghiệp và người dân tự tin nắm bắt cơ hội của nền kinh tế số tại Việt Nam”, bà Đặng Tuyết Dung, Giám đốc Visa Việt Nam và Lào chia sẻ.
Tại diễn đàn, Visa tập trung vào ba chuyển dịch lớn đang tác động đến tương lai của an ninh thanh toán và đổi mới tài chính.
Chuyển dịch đầu tiên là nhu cầu chủ động đi trước gian lận do AI thông qua phân tích hành vi. Gian lận không còn chỉ xuất hiện dưới dạng các hành vi đơn lẻ mà ngày càng phát triển thành những mô hình có tổ chức, tận dụng tự động hóa, AI và mạng lưới phối hợp để mở rộng quy mô tấn công với tốc độ cao hơn khả năng ứng phó của các phương thức phòng vệ truyền thống. Khi gian lận được vận hành bài bản hơn, các tổ chức tài chính cũng phải thay đổi cách nhận diện, đánh giá và phản ứng trước rủi ro.
Các giải pháp phòng chống gian lận thế hệ mới vì vậy đang chuyển trọng tâm sang phân tích hành vi, xác thực danh tính và khai thác dữ liệu theo cách toàn diện hơn. Thay vì chỉ dựa vào các bộ quy tắc hoặc cơ chế kiểm soát cố định, tổ chức tài chính có thể chủ động phát hiện những dấu hiệu bất thường, phản ứng linh hoạt trước mối đe dọa mới và đồng thời duy trì trải nghiệm thanh toán liền mạch cho khách hàng.
Hiệu quả của quản trị rủi ro trong bối cảnh mới cũng không còn được đánh giá đơn thuần bằng số lượng giao dịch gian lận bị chặn. Khả năng bảo vệ khách hàng trước những rủi ro ngày càng phức tạp, trong khi vẫn duy trì trải nghiệm thanh toán số an toàn và thuận tiện, đang trở thành một thước đo quan trọng hơn.
Chuyển dịch thứ hai là chuẩn bị cho một tương lai tự chủ và phi tập trung. Sự phát triển của thương mại tác nhân, các hành trình mua sắm có AI hỗ trợ, stablecoin và tài sản số đang mở ra những khả năng mới cho thương mại và dịch vụ tài chính. Những mô hình này có thể mang lại mức độ thuận tiện, hiệu quả và khả năng tham gia vào nền kinh tế cao hơn, nhưng đồng thời cũng kéo theo yêu cầu chặt chẽ hơn về quản trị, trách nhiệm giải trình và bảo vệ người tiêu dùng.
Khi những công nghệ này dần trở nên phổ biến, việc xây dựng tiêu chuẩn và cơ chế quản trị thống nhất sẽ đóng vai trò quan trọng để vừa hỗ trợ đổi mới, vừa duy trì tính minh bạch, khả năng giám sát và quyền lợi của người dùng. Nền tảng tin cậy cho các mô hình thương mại mới cũng cần sự phối hợp giữa tổ chức tài chính, công ty fintech, nhà cung cấp công nghệ và cơ quan quản lý. Visa cho rằng khả năng mở rộng đổi mới theo hướng có trách nhiệm sẽ là yếu tố quan trọng để duy trì niềm tin trên các nền tảng, mạng lưới thanh toán và thị trường xuyên biên giới.
Trong hệ sinh thái thanh toán đang liên tục thay đổi, Visa xem stablecoin là một hướng đổi mới mang tính chiến lược, với tiềm năng tạo ra những phương thức chuyển giao giá trị nhanh hơn, hiệu quả hơn và có khả năng lập trình trên phạm vi toàn cầu. Định hướng này được cụ thể hóa thông qua Nền tảng Stablecoin Visa (Visa Stablecoin Platform – VSP), được xây dựng để giúp các tổ chức tài chính và công ty công nghệ tài chính tiếp cận, quản lý và tích hợp những năng lực liên quan đến stablecoin trong môi trường an toàn và có khả năng mở rộng.
Song song với VSP, Visa cũng thúc đẩy hợp tác toàn ngành thông qua các sáng kiến như Open Standard, hướng đến việc xây dựng khuôn khổ cho tiền kỹ thuật số theo hướng đáng tin cậy và có khả năng tương tác giữa các hệ thống. Khi hệ sinh thái tiếp tục phát triển, Visa cho biết sẽ phối hợp cùng cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, công ty công nghệ tài chính và các bên liên quan tại Việt Nam để hỗ trợ việc ứng dụng những giải pháp thanh toán dựa trên stablecoin theo hướng an toàn, có trách nhiệm và phù hợp với sự phát triển của thị trường.
Chuyển dịch thứ ba là tận dụng AI như một chất xúc tác cho tăng trưởng và chuyển đổi doanh nghiệp. Dù AI đang làm thay đổi toàn cảnh các mối đe dọa, công nghệ này đồng thời cũng trở thành một động lực thúc đẩy đổi mới và chuyển đổi ở cấp độ toàn doanh nghiệp. Trong giai đoạn tới, lợi thế cạnh tranh sẽ ngày càng phụ thuộc vào khả năng đưa AI vào hoạt động vận hành, hỗ trợ ra quyết định và nâng cao trải nghiệm khách hàng.
Bên cạnh vai trò tăng cường an toàn và bảo mật, AI còn có thể giúp doanh nghiệp tối ưu hiệu quả, rút ngắn quá trình đổi mới và cung cấp những dịch vụ phù hợp hơn với nhu cầu của từng khách hàng. Khi nền kinh tế số tiếp tục mở rộng, niềm tin, năng lực ra quyết định dựa trên dữ liệu và khả năng thích ứng đang trở thành những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Những tổ chức biết ứng dụng AI có trách nhiệm, đồng thời giữ được niềm tin của khách hàng, sẽ có nền tảng tốt hơn để theo đuổi tăng trưởng bền vững.
Một thông điệp xuyên suốt tại diễn đàn là bảo mật và đổi mới sáng tạo không còn nên được xem như hai ưu tiên đối lập. Khi AI, tài sản số và các hình thức thương mại mới tiếp tục làm thay đổi hệ sinh thái thanh toán, niềm tin, khả năng thích ứng và năng lực ứng dụng công nghệ ngày càng có vai trò lớn hơn đối với hiệu quả kinh doanh cũng như việc duy trì niềm tin của khách hàng.
Các tổ chức có khả năng đưa những yếu tố này vào chiến lược tăng trưởng sẽ có nhiều lợi thế hơn khi tiếp cận các cơ hội mới của thương mại số. Thông qua việc kết nối các nhà lãnh đạo trong hệ sinh thái thanh toán, Diễn đàn Cấp cao về Chuyển đổi số và Quản trị Rủi ro 2026 cũng nhấn mạnh vai trò của hợp tác trong xây dựng hạ tầng số an toàn, có khả năng chống chịu trước các dạng rủi ro mới và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế số Việt Nam.
