Tình trạng lừa đảo, đặc biệt thông qua các kênh kỹ thuật số, đang tạo nên một cuộc khủng hoảng trên diện rộng tại Đông Nam Á trong năm 2025. Gần hai phần ba số người trưởng thành trong khu vực đã từng là nạn nhân, với tổng số tiền thiệt hại được ghi nhận lên tới 23.6 tỷ USD.
Hậu quả tài chính và tinh thần từ nạn lừa đảo
Báo cáo Tình hình Lừa đảo tại Đông Nam Á 2025 do Liên minh Chống Lừa đảo Toàn cầu (GASA) phối hợp cùng ScamAdviser và BioCatch công bố cho thấy mức độ lừa đảo qua môi trường số đã chạm ngưỡng “khủng hoảng”.
Tổng số tiền thất thoát vì lừa đảo trong khu vực đạt 23.6 tỷ USD, trung bình mỗi nạn nhân mất 660 USD. Trong đó, Singapore và Malaysia chịu thiệt hại nặng nề nhất, với con số hơn 2,100 USD/người ở Singapore và hơn 1,000 USD/người ở Malaysia.
Bên cạnh tổn thất tài chính, báo cáo cũng chỉ ra sự ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần của các nạn nhân. Tại Việt Nam và Malaysia, các vụ lừa đảo trực tuyến gia tăng với tốc độ nhanh và thủ đoạn tinh vi hơn. Đáng chú ý, 48% nạn nhân bị lừa qua giao dịch chuyển khoản, 36% qua ví điện tử, và khoảng 18% không báo cáo vụ việc cho cơ quan chức năng hoặc người thân. Tỷ lệ im lặng ở Thái Lan và Malaysia thậm chí cao hơn, lần lượt 25% và 23%.
Người dùng cần tự trang bị trước nhiều chiêu trò trực tuyến
Theo ông Ngô Trần Vũ – Giám đốc Công ty NTS Security: “Những nền tảng quen thuộc và phổ biến nhất chính là nơi các nhóm lừa đảo tận dụng triệt để. Với người dùng phổ thông, điện thoại thông minh là mục tiêu hàng đầu, qua các cuộc gọi, tin nhắn SMS hay ứng dụng nhắn tin như Facebook Messenger, Zalo và Telegram. Còn với nhóm nhân viên văn phòng, các cuộc tấn công thường diễn ra qua website trên máy tính”.
Ông Vũ cho biết, dù 78% người trưởng thành tự tin rằng họ có thể phát hiện chiêu trò lừa đảo, nhưng thực tế gần hai phần ba trong số đó đã trở thành nạn nhân hoặc ít nhất là mục tiêu. Điều này phản ánh sự cấp thiết của các giải pháp bảo vệ cá nhân mạnh mẽ hơn cũng như sự phối hợp hành động từ nhiều bên.
Ông cũng cảnh báo, hầu hết người dùng tại Việt Nam hiện đều cài ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử trên điện thoại, nhưng lại đồng thời sử dụng thiết bị đó cho các hoạt động giải trí, trò chuyện hay lướt web mà thiếu lớp bảo mật cần thiết. Điều này tạo điều kiện cho các đối tượng xấu lợi dụng.
Nhiều trường hợp, kẻ gian giả mạo cuộc gọi với giọng nói và hình ảnh tái tạo bằng AI để chiếm lòng tin. Người dùng khi nhấp vào liên kết tải ứng dụng giả mạo sẽ vô tình để lộ mã xác thực ngân hàng hoặc ví điện tử, biến mình thành nạn nhân.
Theo thống kê nửa đầu năm 2025 từ Kaspersky, ứng dụng bảo mật dành cho Android đã ngăn chặn 2 triệu lượt nhấp vào đường dẫn lừa đảo nhờ tính năng Notification Protection, vốn có khả năng chặn liên kết ngay khi thông báo mới xuất hiện. Người dùng có thể tải ứng dụng Kaspersky Antivirus & VPN miễn phí trên các kho ứng dụng Samsung Galaxy, Huawei hoặc Xiaomi.
Ông Vũ nhấn mạnh: “Cài đặt phần mềm bảo mật là cần thiết, nhưng điều quan trọng không kém là người dùng phải chủ động cập nhật kiến thức an toàn số. Khi kết hợp biện pháp kỹ thuật và nâng cao hiểu biết, chúng ta mới có thể giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh lừa đảo lan tràn hiện nay”.
Một báo cáo công bố 17/9 từ Netcraft về hoạt động cung cấp dịch vụ lừa đảo trực tuyến của băng nhóm Lighthouse & Lucid cho thấy có đến 17,500 tên miền giả mạo 316 thương hiệu ở 74 quốc gia được đưa vào chiến dịch trong 2025. Một trong những mục tiêu là đánh lừa người dùng tải ứng dụng giả mạo để thâm nhập đánh cắp thông tin như giả các ứng dụng ví điện tử tiền mã hóa được đông đảo người sử dụng gồm Trust, MetaMask, OKX, Coinbase hay PancakeSwap, trộm bộ mã đăng nhập để chiếm tài sản trong ví. |
