Trước những thay đổi trong quy định về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, doanh nghiệp cần điều chỉnh phương thức quản trị dữ liệu để đáp ứng các yêu cầu tuân thủ ngày càng chặt chẽ. Theo VNPT Cyber Immunity (VCI), Trung tâm An toàn thông tin VNPT thuộc Tập đoàn VNPT, năng lực bảo vệ dữ liệu đang giữ vai trò quan trọng trong việc kiểm soát rủi ro, duy trì hoạt động kinh doanh và xây dựng niềm tin với khách hàng, đối tác.
Bảo vệ dữ liệu trở thành trách nhiệm chung của doanh nghiệp
Năm 2026 ghi nhận những điều chỉnh đáng chú ý trong hệ thống pháp luật Việt Nam liên quan đến an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, tiếp đến là Luật An ninh mạng 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Bên cạnh đó, Nghị định 330/2026/NĐ-CP quy định các chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hoạt động tuân thủ của doanh nghiệp.
Trách nhiệm bảo vệ dữ liệu hiện đã mở rộng ra nhiều ngành nghề, thay vì chỉ tập trung ở lĩnh vực ngân hàng hay công nghệ. Những hoạt động quen thuộc như tuyển dụng, quản trị nhân sự, tiếp thị và chăm sóc khách hàng đều có thể phát sinh quá trình xử lý dữ liệu cá nhân. Vì vậy, doanh nghiệp cần nắm rõ loại dữ liệu đang thu thập, vị trí lưu trữ, mục đích sử dụng, đối tượng được phép truy cập cũng như trách nhiệm của từng bộ phận liên quan.
Trong khuôn khổ webinar Security Talk 03 do VCI tổ chức, Thạc sĩ, Luật sư Lưu Xuân Vĩnh, Luật sư sáng lập và điều hành, Trưởng bộ phận TMT & Trọng tài Quốc tế tại Asia Legal, đã làm rõ những nghĩa vụ pháp lý mà doanh nghiệp cần rà soát. Các nội dung trọng tâm bao gồm căn cứ xử lý dữ liệu, cơ chế lấy sự đồng ý, quyền của chủ thể dữ liệu, bố trí nhân sự phụ trách và lập hồ sơ đánh giá tác động theo quy định. Theo phân tích tại chương trình, một hạn chế thường gặp là doanh nghiệp chưa xây dựng được bản đồ dữ liệu đầy đủ, dẫn đến khó xác định các hoạt động xử lý cũng như trách nhiệm của những bên tham gia.
Hệ quả của việc quản lý dữ liệu thiếu chặt chẽ có thể vượt xa các khoản xử phạt hành chính. Chẳng hạn, trong tình huống giả định một doanh nghiệp bị mã độc tống tiền mã hóa máy chủ nhân sự và xuất hiện dấu hiệu dữ liệu bị đánh cắp, quá trình xử lý sẽ bao gồm nhiều công việc phức tạp. Ngoài khôi phục hệ thống và điều tra nguyên nhân, doanh nghiệp phải xem xét nghĩa vụ thông báo theo quy định, tổ chức phối hợp giữa các bộ phận và kiểm soát hoạt động chia sẻ dữ liệu. Việc phản ứng chậm hoặc không tuân thủ quy trình có thể gây gián đoạn vận hành, phát sinh chi phí khắc phục và ảnh hưởng đến niềm tin của khách hàng, nhân viên cùng đối tác. Do đó, doanh nghiệp cần chuyển từ cách tiếp cận chỉ tập trung vào hồ sơ pháp lý sang chủ động đánh giá rủi ro và chuẩn bị phương án ứng phó trước khi sự cố phát sinh.
Chuyển từ tuân thủ quy định sang chủ động xây dựng năng lực bảo vệ dữ liệu
Khó khăn của nhiều doanh nghiệp nằm ở việc xác định cách thức bắt đầu triển khai các yêu cầu bảo vệ dữ liệu. Bộ phận Pháp chế thường đảm nhiệm việc theo dõi quy định, đội ngũ IT quản lý hạ tầng kỹ thuật, còn các phòng ban Nhân sự, Marketing và Kinh doanh lại thường xuyên tiếp xúc, xử lý dữ liệu trong hoạt động hằng ngày. Khi chưa có cơ chế phối hợp rõ ràng, doanh nghiệp có nguy cơ bỏ sót nghĩa vụ hoặc gặp khó khăn trong việc phân định trách nhiệm nếu xảy ra sự cố.
Ông Đặng Quốc Bình, Chuyên gia Quy trình – Tuân thủ tại VCI, nhận định những hệ thống công nghệ cũ, việc sử dụng dịch vụ từ bên thứ ba và tình trạng quản lý quyền truy cập chưa đầy đủ là các thách thức doanh nghiệp cần quan tâm. Tùy theo mức độ rủi ro, các biện pháp như phân quyền truy cập, mã hóa dữ liệu, lưu nhật ký hoạt động và theo dõi dấu hiệu bất thường cần được áp dụng phù hợp. Song song đó, doanh nghiệp phải chuẩn bị sẵn quy trình xử lý sự cố, xác định đầu mối phối hợp và phân công người có thẩm quyền đưa ra quyết định khi cần thiết.
Theo định hướng tư vấn của VCI, hoạt động tuân thủ cần được đưa vào quy trình quản trị thường xuyên, với sự chỉ đạo từ Ban lãnh đạo và phối hợp giữa con người, quy trình cùng công nghệ. Bước đầu tiên là xây dựng bản đồ dữ liệu nhằm xác định nguồn thu thập, nơi lưu trữ, đối tượng có quyền truy cập, các bên tiếp nhận dữ liệu và những rủi ro cần ưu tiên giải quyết. Hệ thống tài liệu này vừa hỗ trợ công tác kiểm tra, vừa tạo cơ sở để doanh nghiệp chứng minh năng lực quản trị an toàn thông tin khi đối tác tiến hành thẩm định trước hợp tác, nhất là trong những hoạt động kinh doanh có yếu tố nước ngoài.
Để đáp ứng nhu cầu trên, VNPT Cyber Immunity cung cấp các dịch vụ tư vấn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng phương thức quản lý an toàn thông tin có hệ thống. Trong đó, Dịch vụ Tư vấn an toàn thông tin VNPT tập trung hỗ trợ thiết kế mô hình bảo mật tổng thể, kết hợp các yếu tố nhân sự, quy trình và công nghệ. Phạm vi tư vấn còn bao gồm xây dựng hệ thống quản lý theo ISO/IEC 27001, tham chiếu khung NIST, đánh giá mức độ trưởng thành về an toàn thông tin và đưa các yêu cầu bảo mật vào quá trình phát triển sản phẩm.
Ở khía cạnh quản trị nội bộ, Dịch vụ Xây dựng chính sách an toàn thông tin của VNPT Cyber Immunity hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện hệ thống quy định, làm rõ trách nhiệm của các bộ phận và hình thành cơ chế quản lý thống nhất. Nội dung triển khai được điều chỉnh dựa trên quy mô hoạt động, đặc điểm tổ chức và mức độ rủi ro thực tế của từng doanh nghiệp, thay vì sử dụng một khuôn mẫu chung cho tất cả.
Ngoài các dịch vụ tư vấn, VNPT Cyber Immunity còn tổ chức chuỗi chương trình Security Talk nhằm trao đổi kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn về an toàn thông tin. Với chủ đề “Gỡ rối tuân thủ nghị định về An ninh mạng và Bảo vệ dữ liệu cá nhân cho doanh nghiệp”, Security Talk 03 kết hợp những phân tích pháp lý từ luật sư Lưu Xuân Vĩnh cùng góc nhìn về kỹ thuật và quy trình quản trị của ông Đặng Quốc Bình.
Hiệu quả tuân thủ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cần được đánh giá thông qua năng lực quản trị và vận hành thực tế, thay vì chỉ dựa vào số lượng văn bản hoặc hồ sơ đã hoàn thiện. Khi bảo vệ dữ liệu được tích hợp vào hoạt động thường xuyên, doanh nghiệp có thể nâng cao khả năng kiểm soát rủi ro, duy trì sự ổn định trong kinh doanh và củng cố niềm tin của khách hàng. Đây cũng là định hướng VNPT đang theo đuổi trong quá trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số theo hướng an toàn và bền vững.
