MacBook Neo với chip A18 Pro đánh dấu thời điểm dòng chip A của Apple quay lại Mac, khép lại một hành trình dài từ thử nghiệm ban đầu đến một sản phẩm hoàn chỉnh. Apple Silicon trên Mac khởi đầu bằng một con chip dành cho iPad và nay MacBook Neo đã đẩy câu chuyện đó lên một nấc mới với một con chip vốn được thiết kế cho iPhone.
Từ năm 2020, mọi mẫu Mac, từ Mac mini phổ thông đến Mac Studio hiệu năng cao, đều dùng chip dòng M. M1 là chip ARM đầu tiên do Apple tự thiết kế với Mac là mục tiêu rõ ràng. Nó dẫn đầu quá trình rời bỏ Intel, nhưng không phải là điểm bắt đầu của cuộc chuyển dịch sang Apple Silicon.
Gốc rễ của Apple Silicon quay về hơn 35 năm trước, từ thời điểm kiến trúc ARM ra mắt. Apple giữ vai trò quan trọng trong việc tạo ra, tài trợ và phát triển kỹ thuật cho ARM, trong liên doanh cùng Acorn Computers và VLSI Technology. Tháng 11/1990, Advanced RISC Machines chính thức ra đời.
Acorn Computers là bên tiên phong cho kiến trúc này, VLSI sản xuất chip ARM, còn Apple đưa chúng vào một thiết bị mới. Đó là Newton MessagePad ra mắt năm 1993, dùng vi xử lý ARM610 RISC 20MHz. Câu chuyện đó không kết thúc theo hướng tích cực với Apple. Nhưng hãng cũng chưa bao giờ thật sự từ bỏ công nghệ này. Dù chip ARM tiếp tục xuất hiện trên các dòng iPod, iPod Touch và iPhone, phải đến một mẫu máy tính bảng khác thì phần cứng xử lý của Apple mới bước sang thay đổi lớn tiếp theo.
Năm 2010, iPad thế hệ đầu tiên ra mắt cùng A4, con chip di động đầu tiên do Apple tự thiết kế. Đây là chip đơn nhân, đi kèm 256MB RAM. Cấu hình đó phù hợp với một chiếc máy tính bảng ở thời điểm khi ấy, nhưng rõ ràng không còn tương xứng với nhu cầu hiện tại. iPhone và iPad tiếp tục gắn bó với chip dòng A trong nhiều năm sau đó, trong khi Mac vẫn bám trụ với bộ xử lý Intel.
Một thập kỷ sau, lại chính một con chip iPad đánh dấu cột mốc mới cho Apple Silicon. Năm 2020, A12Z xuất hiện trên iPad Pro. Về bản chất, đây là phiên bản mạnh hơn của A12X, với thêm một nhân GPU được mở khóa. Bản thân con chip này không phải là thứ đột phá, nhưng điều đáng nói là nó đã được dùng ở đâu. A12Z, với CPU 8 nhân và GPU 8 nhân, là chip Apple Silicon đầu tiên chạy macOS, ít nhất là ngoài phạm vi phòng thí nghiệm của Apple.
Trước khi chiếc MacBook Air với chip M1 quen thuộc và mang tính biểu tượng xuất xưởng, A12Z đã cho các nhà phát triển cái nhìn đầu tiên về cách Apple Silicon xử lý macOS.
Chiếc Mac Apple Silicon đầu tiên dùng chip iPad – A12Z
Ban đầu được tạo ra cho iPad Pro, A12Z sau đó được đặt lên một bo mạch logic Mac mini tùy biến, tạo nên chiếc Mac Apple Silicon đầu tiên. Đây là một thiết bị thử nghiệm, còn khá thô sơ, chỉ được cung cấp cho các nhà phát triển tham gia chương trình Universal App Quick Start năm 2020.
Bộ Developer Transition Kit năm 2020, thường được gọi tắt là DTK, có thể được các nhà phát triển thuê với phí 500 USD. Họ được yêu cầu dùng máy trong một năm để phát triển ứng dụng cho Apple Silicon, sau đó trả lại cho Apple để nhận 200 USD tín dụng, về sau tăng lên 500 USD, khi mua một mẫu Mac mới.
Trên thực tế, các nhà phát triển tham gia chỉ được dùng máy trong sáu tháng trước khi Apple yêu cầu hoàn trả. Và hãng xử lý việc này rất cứng rắn. Phần lớn số máy này đã bị các đơn vị tái chế được ủy quyền phá hủy sau khi được trả lại cho Apple. Các bo mạch logic bị làm hỏng có chủ đích, bằng cách khoan thủng hệ thống trên chip hoặc cắt vào cạnh bo mạch.
Điều này khiến một chiếc DTK còn tồn tại trở thành một trong những mẫu Mac Apple Silicon hiếm nhất, đồng thời là món đồ rất đặc biệt. Nói đơn giản, người dùng không bao giờ có thể mua nó từ Apple và về lý thuyết chúng không còn nên tồn tại nữa.
Dù cực kỳ hiếm, DTK vẫn có thể được nhìn thấy và sử dụng, một phần nhờ những người đam mê và nhà phát triển có tay nghề cao như dosdude1. Anh đã hồi sinh các bo mạch DTK hư hỏng sau rất nhiều công sức. Một vài nhà sưu tầm thiết bị nguyên mẫu mà chúng tôi trao đổi hiện vẫn còn giữ DTK đến hôm nay, dù rất khó biết chính xác các máy đó xuất phát từ đâu.
Những điểm lạ của Mac mini dùng A12Z
Trang AppleInsider chia sẻ họ từng có dịp sử dụng một bộ Developer Transition Kit dùng A12Z trong giai đoạn đầu. Đến năm 2026, chúng tôi tiếp tục làm điều đó, tạo ra cơ hội hiếm hoi để nhìn lại chiếc Mac Apple Silicon đầu tiên.
Về thiết kế, DTK trông giống hệt Mac mini 2018 màu Space Gray, dù tấm cổng kết nối phía sau lại giống Mac mini M1 hơn.
DTK có một vài điểm khác thường, như không hỗ trợ Thunderbolt và không thể ngủ nếu có bất kỳ thiết bị nào cắm vào cổng USB-C. Quạt cũng quay ở tốc độ cố định, nhưng ngoài những điểm đó thì đây vẫn là một chiếc Mac mini.
Khi khởi động, nếu DTK là bản production-fused, máy sẽ vào macOS Big Sur. Đây là lần đại tu giao diện lớn cuối cùng của macOS trước khi macOS Tahoe xuất hiện cùng Liquid Glass.
Về chính thức lẫn thực tế, DTK có thể chạy tối đa đến macOS 11.2.3. Tuy nhiên, nội bộ Apple cũng từng phát triển các bản macOS Monterey hỗ trợ DTK, dù chưa rõ còn thiết bị nào còn sống chạy phiên bản đó hay không.
AppleInsider cho biết một số bản phân phối macOS Monterey tương thích với DTK từng được dùng cho các dự án trí tuệ nhân tạo và máy học, trong đó có CreateML. Bộ framework này cho phép các nhà phát triển huấn luyện mô hình máy học tùy biến ngay trên thiết bị, giúp ứng dụng học hỏi và thích nghi với dữ liệu người dùng trong khi vẫn giữ quyền riêng tư.
Dù vậy, gần như mọi DTK còn tồn tại hiện nay đều chạy một phiên bản macOS Big Sur thay vì macOS Monterey.
Chiếc Mac Apple Silicon đầu tiên còn làm được gì sau ngần ấy năm?
Trải nghiệm phần mềm vẫn mượt như trước, cho đến khi thử tải ứng dụng bên thứ ba. Khác với M1, vốn hỗ trợ tập lệnh ARM v8.5, A12Z chỉ hỗ trợ ARM v8.3.
Điều đó đồng nghĩa nhiều ứng dụng được thiết kế cho Apple Silicon sẽ không hoạt động đúng cách, hoặc không chạy được, trên DTK. Ngay cả sau khi cài Rosetta để dùng ứng dụng dành cho Mac Intel, chúng tôi vẫn gặp lỗi trong lần thử lại năm 2026.
Ngoài một phiên bản Microsoft Edge cũ, chúng tôi cài được các bản biên dịch tùy chỉnh của Mozilla Firefox và Chromium, giúp DTK có trình duyệt web hiện đại. Microsoft Visual Studio Code cũng chạy được trên DTK, và Xcode cũng vậy.
Ở mảng chỉnh sửa ảnh, Pixelmator Pro hoạt động ổn trên bộ Developer Transition Kit 2020 với chip A12Z. Việc ứng dụng này chạy không vấn đề trên một chip dòng A khiến việc Pixelmator Pro mất tới sáu năm mới lên iPad trở nên khá đáng ngạc nhiên, dù chỉ thông qua gói thuê bao Apple Creator Studio.
Chúng tôi cũng thử một vài game tương thích macOS Big Sur, trong đó có Minecraft và Valheim, nhưng không game nào thật sự chạy được trên Developer Transition Kit. Asphalt 8 có thể chơi, dù trò chơi bị văng ở cuối mỗi cuộc đua.
Phần lớn game AAA trên Mac, trong đó có loạt Resident Evil, yêu cầu macOS Ventura hoặc thậm chí macOS Sonoma để chạy, nên người dùng DTK gần như không có cơ hội thử chúng.
Thời gian đã để lại dấu ấn lên Developer Transition Kit của Apple, nên ngoài các ứng dụng tự làm hoặc những phiên bản còn tồn tại từ mùa hè 2020, chiếc máy này không còn làm được nhiều việc, trừ khi chỉ cần duyệt web.
Dù vậy, điều ấn tượng ở DTK dùng A12Z là bản thân macOS vẫn chạy ổn định. Một trải nghiệm desktop đầy đủ với đa nhiệm cửa sổ và Xcode trên chip iPad, sớm hơn 6 năm so với khi iPadOS 26 xuất hiện. Ngay cả hiện tại, Xcode vẫn không thể cài trên iPadOS, kể cả với iPad Pro M5.
Bỏ qua vấn đề hỗ trợ ứng dụng, có thể thấy chip di động của Apple đủ sức xử lý macOS và những gì hệ điều hành này mang lại. MacBook Neo với A18 Pro tiếp tục là bằng chứng, dù đến muộn, cho khả năng của chip dòng A.
DTK đưa macOS lên chip A-series, còn MacBook Neo hoàn thiện điều đó
MacBook Neo dĩ nhiên vượt xa Developer Transition Kit và con chip A12Z bên trong.
Với hỗ trợ ray tracing tăng tốc phần cứng và hiệu năng cao hơn, mẫu laptop định hướng phổ thông của Apple thậm chí có thể chạy Cyberpunk 2077. Như chúng tôi đã đề cập trong bài đánh giá MacBook Neo, mẫu máy này xử lý tốt các tựa như Resident Evil 4.
Dù chỉ có một nửa dung lượng RAM so với DTK, tức 8 GB so với 16 GB, MacBook Neo vẫn mang lại trải nghiệm đủ thuyết phục. Mẫu máy này cũng có vẻ rất thành công, khi CEO Apple Tim Cook nói rằng laptop đã có tuần mở bán tốt nhất từ trước đến nay với nhóm người dùng Mac lần đầu.
Dù Developer Transition Kit 2020 thậm chí không chạy nổi Geekbench 6, việc so sánh MacBook Neo với iPad Pro dùng A12Z vẫn cho thấy rõ những cải thiện mà Apple đạt được qua nhiều năm.
Ở mức 3,566 điểm, hiệu năng đơn nhân của MacBook Neo cao hơn gấp đôi mức 1,339 điểm của iPad Pro chạy A12Z. Điểm hiệu năng đa nhân cũng cho thấy điều tương tự, với MacBook Neo đạt 8,646 điểm còn iPad Pro A12Z đạt 4,668 điểm.
Sức mạnh xử lý tăng thêm là rất rõ ràng, và người dùng MacBook Neo có thể yên tâm rằng chiếc laptop phổ thông của mình đủ sức đáp ứng một ngày làm việc, giải trí hoặc tiêu khiển. Sau cùng, có vẻ Apple muốn chắc chắn rằng các chip thiên về di động của hãng thật sự có thể xử lý macOS mà không gặp trở ngại.
Hiệu năng có chủ đích và những giới hạn nhân tạo
Ở chiều ngược lại, cách tiếp cận thận trọng này với macOS và các tính năng kiểu Mac trên chip dòng A lại khiến các nền tảng di động của Apple bị giới hạn một cách nhân tạo.
iPad, dù đã có đa nhiệm cửa sổ từ iPadOS 26, vẫn không thể chạy macOS, kể cả khi dùng chip dòng M đủ mạnh trên iPad Air và iPad Pro. Dòng máy tính bảng này thậm chí còn không có ứng dụng máy tính mặc định cho đến khi iPadOS 18 ra mắt vào năm 2024.
Trong khi đó, iPhone hoàn toàn không hỗ trợ đa nhiệm cửa sổ, dù nền tảng này có khả năng xử lý nó. Misaka26, công cụ dùng lỗ hổng mobilegestalt, cho phép bật đa nhiệm cửa sổ trên iPhone chạy iOS 26.0 đến 26.1.
Ngay cả chiếc iPad đầu tiên với chip A4 cũng có thể linh hoạt hơn từ sớm. Những bản iOS đầu tiên không bao giờ cung cấp hệ thống đa nhiệm cửa sổ, dù các tweak jailbreak như Quasar từng cho thấy ý tưởng đó là khả thi. Thời gian hỗ trợ phần mềm cũng ngắn.
Về bản chất, đây đều là những giới hạn được áp đặt một cách nhân tạo, ngăn phần cứng Apple phát huy hết tiềm năng. iPad hiện đại hoàn toàn có thể chạy macOS, và có lẽ không nên mất tới sáu năm để một chip dòng A lại chạy macOS lần nữa.
Dù vậy, MacBook Neo vẫn là một dấu hiệu tiến bộ, và tương lai của Mac cho thấy nhiều hứa hẹn.
Mac có thể phát triển ra sao sau MacBook Neo?
Với các mẫu MacBook Pro M6 Pro và M6 Max dự kiến ra mắt vào cuối năm 2026, Apple được cho là sẽ đưa hỗ trợ màn hình cảm ứng lên macOS, qua đó thu hẹp khoảng cách giữa iPad và Mac.
Dù khả năng này được cho là trước mắt chỉ xuất hiện trên MacBook Pro cao cấp, các tính năng phần cứng thường sẽ dần được mang xuống các mẫu Mac thấp hơn theo thời gian.
Qua nhiều năm, chẳng hạn, MacBook Air đã lần lượt có màn hình Retina, loa Spatial Audio, MagSafe 3 và nhiều thành phần từng là đặc quyền của MacBook Pro.
Với MacBook Neo, dòng máy này cũng có thể nhận hỗ trợ cảm ứng ở một thời điểm nào đó trong tương lai. Nhà phân tích Ming-Chi Kuo từng cho rằng vào cuối năm 2025, MacBook Neo thế hệ hai sẽ có màn hình cảm ứng.
Dù Kuo sau đó đã rút lại nhận định này vào tháng 3/2026, phát biểu ban đầu vẫn cho thấy Apple ít nhất từng cân nhắc việc đưa công nghệ đó lên MacBook Neo về sau. Vẫn phải chờ xem điều gì sẽ xảy ra với MacBook Neo, nhưng mẫu laptop này rõ ràng đang hưởng lợi từ chiếc Mac đầu tiên dùng chip dòng A.
DTK dùng A12Z là chiếc Mac Apple Silicon khởi đầu cho toàn bộ câu chuyện, và việc Apple một lần nữa tái sử dụng chip vốn hướng tới thiết bị di động cho Mac thực ra không có gì khó hiểu.
