Loạt ảnh mới từ Artemis II cho thấy phần bề mặt Mặt Trăng hiếm khi con người nhìn thấy

Trong giai đoạn quan sát khi bay qua Mặt Trăng, phi hành đoàn Artemis II đã chụp bức ảnh này lúc 3:41 chiều giờ EDT, cho thấy các vòng của lưu vực Orientale, một trong những hố va chạm lớn trẻ nhất và được bảo tồn tốt nhất trên Mặt Trăng. Các vòng đồng tâm này mang đến cho giới khoa học một góc nhìn hiếm về cách những va chạm khổng lồ định hình bề mặt các hành tinh, qua đó giúp tinh chỉnh các mô hình về sự hình thành hố va chạm và lịch sử địa chất của Mặt Trăng. Ở vị trí khoảng 10 giờ của lưu vực Orientale, có thể nhìn thấy hai hố va chạm nhỏ hơn mà phi hành đoàn Artemis II đề xuất đặt tên là Integrity và Carroll. Những chi tiết này cho thấy quan sát của phi hành đoàn có thể trực tiếp hỗ trợ việc nhận diện đặc điểm bề mặt và hoạt động khoa học theo thời gian thực.

Một góc nhìn cận cảnh do phi hành đoàn Artemis II chụp về hố va chạm Vavilov nằm trên vành của lưu vực Hertzsprung, vốn lớn hơn và cổ hơn. Phần bên phải của ảnh cho thấy sự chuyển tiếp từ vật chất mịn bên trong một vòng núi ở phía trong sang địa hình gồ ghề hơn quanh rìa. Hố Vavilov và các hố va chạm khác cùng vật chất bắn ra từ chúng được nhấn mạnh bởi các bóng đổ dài tại vùng terminator, ranh giới giữa ngày và đêm trên Mặt Trăng. Bức ảnh được chụp bằng máy ảnh cầm tay ở tiêu cự 400mm, trong lúc phi hành đoàn bay quanh phía xa của Mặt Trăng.

“Earthset.”

Phi hành gia Jeremy Hansen của Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA), đồng thời là chuyên gia nhiệm vụ của Artemis II, được ghi lại khi đang chụp ảnh qua cửa sổ tàu Orion ở giai đoạn đầu của chuyến bay qua Mặt Trăng.

Trong góc nhìn Mặt Trăng được chiếu sáng hoàn toàn này, mặt gần bán cầu chúng ta nhìn thấy từ Trái Đất xuất hiện ở bên phải. Khu vực này có thể nhận ra nhờ những mảng tối phủ trên bề mặt. Đó là các dòng dung nham cổ hình thành từ giai đoạn đầu trong lịch sử Mặt Trăng khi thiên thể này còn hoạt động núi lửa. Hố va chạm lớn nằm ở phía tây của các dòng dung nham là lưu vực Orientale, một hố va chạm rộng gần 600 dặm nằm vắt qua cả mặt gần lẫn mặt xa của Mặt Trăng. Nửa bên trái của Orientale không thể nhìn thấy từ Trái Đất, nhưng trong bức ảnh này chúng ta có được góc nhìn đầy đủ về hố va chạm này. Mọi thứ ở bên trái hố va chạm là mặt xa, tức bán cầu mà chúng ta không thể nhìn thấy từ Trái Đất vì Mặt Trăng quay quanh trục của nó với cùng tốc độ mà nó quay quanh chúng ta. | NASA

Hơn một nửa Mặt Trăng chiếm phần bên trái của khung hình. Mặt gần, đặc trưng bởi các mảng tối của dung nham cổ, xuất hiện ở một phần ba phía trên của đĩa Mặt Trăng. Lưu vực Orientale, một hố va chạm tròn ở trung tâm với một mảng tối của dung nham cổ nằm giữa, được bao quanh bởi các vòng núi. Đốm tròn màu đen ở phía đông bắc của Orientale là hố Grimaldi, còn hố Aristarchus là chấm trắng sáng nằm giữa dòng dung nham màu xám đậm ở phía trên của ảnh.

Phi hành đoàn Artemis II ghi lại một phần Mặt Trăng hiện ra dọc theo vùng terminator — ranh giới giữa ngày và đêm trên Mặt Trăng — nơi ánh sáng Mặt Trời chiếu xiên ở góc thấp tạo ra những bóng đổ dài và ấn tượng trên bề mặt. Kiểu chiếu sáng sượt này làm nổi bật địa hình gồ ghề của Mặt Trăng, để lộ các hố va chạm, sống núi và cấu trúc lưu vực với chi tiết rõ nét. Các đặc điểm dọc theo terminator như hố Jule, hố Birkhoff, hố Stebbins và vùng cao nguyên xung quanh hiện lên rõ rệt. Từ góc nhìn này, sự tương tác giữa ánh sáng và bóng tối làm nổi bật mức độ phức tạp của bề mặt Mặt Trăng theo cách mà ánh sáng toàn phần không thể cho thấy. Bức ảnh được chụp khoảng ba giờ sau khi phi hành đoàn bắt đầu giai đoạn quan sát Mặt Trăng, trong lúc họ bay quanh phía xa của Mặt Trăng vào ngày thứ sáu của sứ mệnh.

Phi công Victor Glover và chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch của Artemis II thu thập hình ảnh và các quan sát về bề mặt Mặt Trăng để chia sẻ với thế giới trong chuyến bay qua Mặt Trăng ở ngày thứ sáu của sứ mệnh. Phi hành đoàn đã dành khoảng bảy giờ thay phiên nhau tại các cửa sổ của tàu Orion khi bay quanh phía xa của Mặt Trăng. Ở khoảng cách gần nhất, họ ở cách bề mặt Mặt Trăng 4,067 dặm.

Trái Đất lặn lúc 6:41 chiều EDT ngày 6/4/2026 phía trên đường cong của Mặt Trăng trong bức ảnh do phi hành đoàn Artemis II chụp trong hành trình bay quanh phía xa của Mặt Trăng. Lưu vực Orientale nằm ở rìa phần bề mặt Mặt Trăng còn nhìn thấy được. Lưu vực Hertzsprung hiện ra dưới dạng hai vòng đồng tâm mờ, bị gián đoạn bởi Vavilov, một hố va chạm trẻ hơn chồng lên cấu trúc cổ hơn. Các chuỗi vết lõm là những chuỗi hố va chạm thứ cấp hình thành từ vật chất bị bắn ra sau cú va chạm khổng lồ tạo nên Orientale. Phần tối của Trái Đất đang ở ban đêm. Ở phần ban ngày của Trái Đất, có thể thấy những đám mây xoáy trên khu vực Australia và châu Đại Dương.

Được phi hành đoàn Artemis II chụp lại, địa hình dày đặc hố va chạm ở rìa phía đông của lưu vực South Pole-Aitken xuất hiện với vùng terminator chìm trong bóng tối — ranh giới giữa ngày và đêm trên Mặt Trăng — ở phía trên của ảnh. Lưu vực South Pole-Aitken là lưu vực lớn nhất và cổ nhất trên Mặt Trăng, mang đến một góc nhìn về lịch sử địa chất cổ xưa được bồi đắp qua hàng tỷ năm.