Kính viễn vọng không gian Hubble vừa ghi lại hình ảnh mới của NGC 6723, cụm sao cầu còn được gọi là Cụm sao Đèn chùm (Chandelier Cluster) nhờ mật độ sao dày đặc và vẻ ngoài rực sáng. Mỗi ngôi sao trong ảnh giống như một điểm sáng nhỏ trên chiếc đèn chùm khổng lồ giữa không gian.
NGC 6723 nằm cách Trái Đất khoảng 27,000 năm ánh sáng trong chòm sao Nhân Mã. Giống các cụm sao cầu khác, khu vực này tập hợp từ hàng chục nghìn đến hàng triệu ngôi sao được liên kết chặt chẽ với nhau bằng lực hấp dẫn.
Các ngôi sao bên trong NGC 6723 có tuổi đời đặc biệt lớn. Nhiều ngôi sao đã tồn tại hơn 10 tỷ năm, trong khi một số gần bằng tuổi của vũ trụ. Đây cũng là nhóm sao cổ nhất từng được phát hiện trong Dải Ngân Hà.
Theo NASA, các nhà thiên văn cho rằng cụm sao cầu thuộc nhóm cấu trúc đầu tiên hình thành trong thiên hà. Chúng có thể xuất hiện sớm hơn hàng tỷ năm so với đĩa sao mỏng, nơi Mặt Trời và hệ hành tinh của chúng ta đang chuyển động.
Dù vậy, quá trình hình thành của các cụm sao cầu vẫn còn nhiều điểm chưa được giải đáp. Đây là lý do những kính viễn vọng không gian như Hubble và James Webb thường xuyên được sử dụng để nghiên cứu các hệ sao cổ đại này.
Trước đây, giới thiên văn từng cho rằng toàn bộ ngôi sao trong một cụm sao cầu được hình thành cùng lúc, trong một giai đoạn sinh sao duy nhất. Tuy nhiên, các quan sát từ Hubble cho thấy những cụm như NGC 6723 có thể chứa nhiều thế hệ sao với độ tuổi khác nhau, cho thấy lịch sử hình thành phức tạp hơn dự đoán ban đầu.
Hubble lần đầu quan sát NGC 6723 trong khuôn khổ chương trình khảo sát quy mô lớn đối với các cụm sao cầu trong Dải Ngân Hà. Tổng cộng, kính viễn vọng đã nghiên cứu 65 cụm sao tương đối gần, tạo ra nguồn dữ liệu được sử dụng trong hàng trăm công trình khoa học.
Nhờ khả năng chụp ảnh ở bước sóng tử ngoại, Hubble còn giúp các nhà nghiên cứu xác định NGC 6723 từng trải qua hai giai đoạn hình thành sao diễn ra tương đối gần nhau. Giai đoạn thứ hai xuất hiện trong vòng 634 triệu năm kể từ lần hình thành sao đầu tiên.
Khoảng thời gian 634 triệu năm có vẻ rất dài theo thang đo của con người, nhưng chỉ tương đương một giai đoạn ngắn đối với cụm sao đã tồn tại hơn 10 tỷ năm. Phát hiện này tiếp tục củng cố nhận định rằng các cụm sao cầu không hình thành trong một sự kiện duy nhất.
Dữ liệu từ Cụm sao Đèn chùm đang giúp giới thiên văn tiến gần hơn đến việc xác định các cụm sao cầu hình thành vào thời điểm nào và phát triển ra sao trong lịch sử của Dải Ngân Hà. Hình ảnh mới từ Hubble vì thế vừa mang giá trị thẩm mỹ, vừa là nguồn dữ liệu quan trọng để nghiên cứu những cấu trúc cổ xưa nhất trong thiên hà.
