Ảnh vệ tinh cho thấy ô nhiễm ánh sáng trên Trái Đất đã tăng 16% chỉ trong 8 năm. Các nhà khoa học sử dụng dữ liệu vệ tinh từ năm 2014 đến 2022 cho thấy hoạt động của con người và ánh sáng nhân tạo đã khiến mức độ sáng ban đêm trên toàn cầu tăng đáng kể trong thời gian ngắn.
Nghiên cứu mới có tên “Satellite imagery reveals increasing volatility in human night-time activity” vừa được công bố trên tạp chí Nature. Sự gia tăng ánh sáng ban đêm phản ánh quá trình hiện đại hóa, nhưng đồng thời cũng kéo theo nhiều tác động tiêu cực như ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ của con người và động vật, làm gián đoạn hệ sinh thái và gây khó khăn cho nhiếp ảnh thiên văn.
Dù có nhiều tổ chức nỗ lực bảo vệ bầu trời tối, xu hướng ô nhiễm ánh sáng toàn cầu vẫn tiếp tục tăng theo từng năm.
Tác giả chính của nghiên cứu, Zhe Zhu, cho biết dù tổng thể Trái Đất đang sáng hơn vào ban đêm, nhưng các khu vực tối hơn cũng đang gia tăng. Một phần đến từ các nỗ lực tiết kiệm năng lượng, nhưng cũng liên quan đến xung đột và thiên tai.
“Chúng tôi nhận thấy Trái Đất không chỉ sáng dần lên, mà đang nhấp nháy,” Zhu, phó giáo sư viễn thám tại Đại học Connecticut, cho biết. “Sự gia tăng ánh sáng chủ yếu đến từ các quốc gia đang phát triển như Ấn Độ, Trung Quốc và một phần châu Phi. Tuy nhiên, các khu vực giảm ánh sáng cũng tăng lên mỗi năm, một phần do chiến tranh và thiên tai, nhưng cũng có những khu vực như châu Âu nơi các chính sách giảm ô nhiễm ánh sáng được áp dụng. Mỹ vẫn chủ yếu tăng.”
Nghiên cứu cho thấy việc theo dõi ánh sáng ban đêm từ vệ tinh có thể phản ánh các sự kiện lớn và xu hướng khu vực. Nhóm nghiên cứu đã xác định được các giai đoạn phong tỏa do COVID-19 cũng như sự gia tăng xung đột thông qua dữ liệu này.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng có hạn chế. Dữ liệu sử dụng từ chương trình Black Marble của NASA với cảm biến VIIRS có khả năng lọc ánh sáng không mong muốn như ánh trăng và cực quang, nhưng lại không nhạy với nhiều loại đèn LED hiện đại vốn đang phổ biến trên toàn cầu.
Một nghiên cứu năm 2023 từng chỉ ra rằng nếu tính cả ánh sáng từ đèn LED, ô nhiễm ánh sáng có thể đang tăng với tốc độ khoảng 10% mỗi năm, cao hơn đáng kể so với con số trong nghiên cứu mới.
Nghiên cứu năm 2023 dựa trên quan sát thực địa, trong khi nghiên cứu mới sử dụng dữ liệu vệ tinh. Do khác biệt về phương pháp, có những khu vực được ghi nhận là tối hơn trong dữ liệu vệ tinh nhưng trên thực tế lại sáng hơn do ánh sáng LED không được cảm biến ghi nhận đầy đủ.
Dù có những biến động theo khu vực, xu hướng chung vẫn là mức độ chiếu sáng ban đêm ngày càng tăng. Điều này tiếp tục gây khó khăn cho nhiếp ảnh bầu trời đêm, trong bối cảnh số lượng vệ tinh cũng đang gia tăng nhanh chóng trong những năm gần đây.
