Tổ chức AIP Foundation phối hợp cùng Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng Cán bộ Xây dựng (ACST) công bố kết quả của ba nghiên cứu về hệ thống chống bó cứng phanh dành cho xe mô tô, hay Motorcycle Anti-lock Braking System – M-ABS. Các kết quả được chia sẻ tại Hội thảo Kỹ thuật Chia sẻ Kết quả Nghiên cứu về Hệ thống Chống Bó Cứng Phanh Cho Xe Mô Tô, cung cấp thêm bằng chứng trong nước về tiềm năng của ABS đối với việc nâng cao an toàn giao thông tại Việt Nam.
Sự kiện có sự tham dự của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia kỹ thuật, tổ chức quốc tế, cơ quan báo chí cùng các bên liên quan. Các đại biểu trao đổi về những bằng chứng khoa học mới và thảo luận giải pháp cải thiện mức độ an toàn cho người sử dụng xe mô tô, xe gắn máy.
Xe mô tô và xe gắn máy vẫn là phương tiện đi lại chủ yếu tại Việt Nam, với khoảng 79 triệu phương tiện đã đăng ký, đồng thời liên quan đến tỷ lệ lớn các vụ tai nạn giao thông đường bộ. Hệ thống chống bó cứng phanh ABS đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng nhiều quốc gia ghi nhận là công nghệ an toàn hiệu quả. Tuy vậy, Việt Nam vẫn thiếu các bằng chứng khoa học dựa trên dữ liệu trong nước để hỗ trợ quá trình nghiên cứu và xây dựng chính sách.
Ba nghiên cứu thuộc Dự án “Nghiên cứu và truyền thông nâng cao nhận thức hệ thống chống bó cứng phanh dành cho xe mô tô (M-ABS)”, hướng đến việc xây dựng cơ sở khoa học cho hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng, đồng thời thúc đẩy đối thoại chính sách dựa trên bằng chứng.
Ở nghiên cứu thứ nhất, nhóm thực hiện phân tích 6,886 vụ tai nạn giao thông được thu thập tại Việt Nam, trong đó hơn 5,300 vụ có liên quan đến xe mô tô và xe gắn máy. Mục tiêu là xác định những tình huống ABS có thể hỗ trợ người điều khiển hiệu quả. Kết quả theo các kịch bản cho thấy ABS có khả năng giảm khoảng 22-29% số vụ tai nạn, số người chết và bị thương liên quan đến tai nạn giao thông xe mô tô.
Nghiên cứu thứ hai khảo sát 1,247 người sử dụng xe mô tô tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh để đánh giá mức độ nhận biết, thái độ và quan điểm của người dân đối với ABS. Khoảng 85% người tham gia ưu tiên lựa chọn xe được trang bị ABS, trong khi phần lớn cũng ủng hộ việc mở rộng ứng dụng công nghệ này trong tương lai.
Dù vậy, khảo sát ghi nhận một số rào cản đối với quá trình phổ biến ABS. Nhiều người tham gia chưa hiểu rõ nguyên lý hoạt động của hệ thống, còn khả năng chi trả tiếp tục là yếu tố quan trọng tác động đến quyết định mua xe có ABS. Theo kết quả nghiên cứu, việc cân nhắc yếu tố chi phí có thể giúp mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ an toàn đã được kiểm chứng cho người sử dụng xe mô tô, xe gắn máy tại Việt Nam.
Các kết quả cho thấy Việt Nam có nền tảng thuận lợi để thúc đẩy ứng dụng ABS. Tuy nhiên, quá trình mở rộng cần một cách tiếp cận toàn diện, kết hợp chính sách phù hợp dựa trên bằng chứng khoa học, hoạt động nâng cao nhận thức cộng đồng, việc tiếp tục bổ sung cơ sở nghiên cứu và các chiến lược truyền thông thích hợp. Những yếu tố này có thể góp phần thu hẹp khoảng trống nhận thức, giúp người dân đưa ra quyết định trên cơ sở thông tin đầy đủ hơn.
Với nghiên cứu thứ ba, ACST thực hiện phân tích sơ bộ về chi phí – lợi ích của việc áp dụng ABS theo nhiều kịch bản. Tỷ số lợi ích – chi phí (BCR) được tính toán trong khoảng 0.4 đến 1.1. ACST sẽ tiếp tục hoàn thiện kết quả đánh giá tác động kinh tế – xã hội của công nghệ này tại Việt Nam.
“Đây là một trong những nghiên cứu khá toàn diện tại Việt Nam đánh giá tiềm năng của hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) đối với xe mô tô trên cơ sở dữ liệu trong nước. Việc kết hợp phân tích dữ liệu tai nạn giao thông với khảo sát nhận thức của người dân sẽ góp phần cung cấp thêm bằng chứng khoa học phục vụ quá trình nghiên cứu, xây dựng chính sách và các giải pháp nâng cao an toàn giao thông tại Việt Nam”, ông Lê Văn Đạt, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng Cán bộ Xây dựng chia sẻ.
“Tại AIP Foundation, chúng tôi tin rằng các chính sách an toàn giao thông hiệu quả cần được xây dựng trên nền tảng của các bằng chứng khoa học vững chắc. Các nghiên cứu này cung cấp những bằng chứng thực tiễn từ Việt Nam, góp phần thúc đẩy đối thoại giữa các nhà hoạch định chính sách, các nhà nghiên cứu và cộng đồng về vai trò của các công nghệ an toàn đã được kiểm chứng trong việc giảm thiểu tử vong và thương tích do tai nạn giao thông đường bộ”, ông Lê Tiên Phong, Giám đốc Quốc gia tại Việt Nam, Tổ chức AIP Foundation cho biết.
Trong khuôn khổ hội thảo, các đại biểu còn trực tiếp theo dõi phần trình diễn hệ thống chống bó cứng phanh ABS. Hoạt động này mang đến góc nhìn trực quan hơn về khả năng hỗ trợ người điều khiển duy trì sự ổn định và điều hướng xe trong tình huống phanh khẩn cấp.
Kết quả của ba nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở khoa học cho hoạt động trao đổi chuyên môn và đối thoại chính sách về an toàn xe mô tô, xe gắn máy tại Việt Nam. Nội dung nghiên cứu cũng phù hợp với xu hướng quốc tế trong việc thúc đẩy các giải pháp nâng cao an toàn phương tiện, hướng đến giảm thiểu tử vong và thương tích do tai nạn giao thông đường bộ.
