Một chiếc thẻ nhớ được quảng cáo có dung lượng 128GB vẫn có thể được máy tính nhận diện bình thường, cho phép sao chép ảnh và video mà không báo lỗi. Tuy nhiên, sau một thời gian sử dụng, người dùng mới phát hiện dữ liệu bị hỏng hoặc biến mất. Đây là hình thức gian lận dung lượng rất khó nhận biết nếu chỉ kiểm tra bằng những thao tác thông thường.
Trong bối cảnh giá chip nhớ NAND flash biến động, những chiếc thẻ nhớ giá rẻ trên các sàn thương mại điện tử dễ thu hút sự chú ý của người mua. Dù vậy, việc lựa chọn sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể khiến người dùng đối mặt với nguy cơ mất ảnh chụp, video hành trình hoặc dữ liệu giám sát quan trọng.
Vì sao máy tính vẫn hiển thị đủ dung lượng của thẻ nhớ giả?
Mỗi thẻ nhớ đều được trang bị bộ điều khiển chịu trách nhiệm quản lý hoạt động đọc, ghi và trao đổi dữ liệu với thiết bị. Khi kết nối với máy tính, hệ điều hành sẽ nhận thông tin dung lượng do bộ điều khiển cung cấp thay vì trực tiếp kiểm tra toàn bộ vùng lưu trữ. Đây cũng là điểm mà những sản phẩm gian lận dung lượng có thể lợi dụng để đánh lừa người dùng.
Cụ thể, bộ điều khiển có thể bị chỉnh sửa để thông báo dung lượng lớn hơn khả năng lưu trữ thực tế. Chẳng hạn, một chiếc thẻ chỉ có 16GB bộ nhớ vẫn có thể hiển thị thành 128GB trên máy tính. Người dùng vẫn định dạng thẻ, tạo thư mục và sao chép vài GB hình ảnh bình thường, bởi lượng dữ liệu được ghi chưa vượt quá dung lượng thực.
Vấn đề chỉ xuất hiện khi dữ liệu ghi vào vượt quá khả năng lưu trữ của thẻ. Khi đó, dữ liệu mới có thể ghi đè lên dữ liệu cũ hoặc không được lưu chính xác. Hình ảnh vẫn xuất hiện trong thư mục nhưng không thể mở, trong khi video có thể bị lỗi giữa chừng. Với camera hành trình, tình trạng này đặc biệt đáng lo ngại vì người dùng có thể chỉ phát hiện sự cố khi cần truy xuất lại đoạn ghi hình.
Cách kiểm tra dung lượng thực và tốc độ của thẻ nhớ
Để xác định thẻ nhớ có thực sự lưu trữ được dung lượng như công bố, người dùng nên sử dụng phần mềm kiểm tra chuyên dụng trên máy tính. Khác với việc chỉ xem dung lượng hiển thị trong hệ điều hành, những công cụ này sẽ ghi dữ liệu thử nghiệm vào thẻ rồi đọc lại nhằm phát hiện các vùng nhớ không thể lưu trữ thông tin chính xác.
Trên Windows, người dùng có thể tải miễn phí H2testw từ trang Heise. Sau khi kết nối thẻ nhớ thông qua đầu đọc, cần chọn đúng ổ đĩa, thiết lập kiểm tra toàn bộ dung lượng trống và nhấn Write + Verify. Phần mềm sẽ lần lượt ghi và đọc lại dữ liệu thử nghiệm, sau đó thông báo dung lượng hoạt động bình thường cũng như những vùng nhớ phát sinh lỗi.
Với máy tính Mac, ứng dụng F3XSwift trên GitHub cũng được cung cấp miễn phí để thực hiện phép thử tương tự. Người dùng chỉ cần mở ứng dụng, chọn thẻ nhớ cần kiểm tra và nhấn Test. Quá trình ghi và đọc lại dữ liệu sẽ giúp phát hiện những bất thường về khả năng lưu trữ. Việc kiểm tra nên được thực hiện với thẻ mới hoặc sau khi đã sao lưu dữ liệu quan trọng, bởi thao tác ghi thử có thể ảnh hưởng đến các tệp hiện có nếu thẻ bị gian lận dung lượng.
Bên cạnh dung lượng, người mua cũng cần hiểu đúng những thông số tốc độ được in trên sản phẩm. Hai ký hiệu U3 và V30 biểu thị tốc độ ghi tuần tự tối thiểu 30MB/s theo điều kiện tiêu chuẩn, trong khi mức 200MB/s xuất hiện trên một số thẻ thường đề cập đến tốc độ đọc tối đa. Chẳng hạn, SanDisk Extreme PRO SD UHS-I 128GB từng có phiên bản công bố tốc độ đọc tối đa 200MB/s và tốc độ ghi tối đa 90MB/s. Kết quả thực tế còn phụ thuộc vào đầu đọc và thiết bị sử dụng, vì vậy tốc độ đo được thấp hơn thông số quảng cáo chưa đủ để kết luận sản phẩm là hàng giả.
Cũng cần lưu ý rằng việc vượt qua các phép thử dung lượng và tốc độ không đồng nghĩa thẻ nhớ chắc chắn là hàng chính hãng. Những phần mềm như H2testw hoặc F3 chỉ đánh giá khả năng lưu trữ dữ liệu, không có chức năng xác minh nguồn gốc hay tính xác thực của thương hiệu. Một chiếc thẻ có dung lượng thực đúng công bố vẫn có thể là sản phẩm giả mạo.
Những dấu hiệu đáng ngờ và cách xác minh nguồn gốc thẻ nhớ
Trên các sàn thương mại điện tử, không khó để bắt gặp những chiếc thẻ nhớ có cùng dung lượng và thông số kỹ thuật nhưng giá bán chênh lệch đáng kể. Người mua nên ưu tiên gian hàng chính thức hoặc đại lý được ủy quyền, đồng thời tìm hiểu thông tin người bán, chính sách đổi trả và chế độ bảo hành trước khi đặt hàng. Mức giá thấp bất thường là dấu hiệu cần kiểm tra kỹ hơn, nhưng không thể chỉ dựa vào giá bán để khẳng định sản phẩm là hàng giả.
Hình ảnh sản phẩm cũng có thể khiến người mua nhầm lẫn, đặc biệt khi những chiếc thẻ không rõ nguồn gốc sao chép tên dòng sản phẩm, cách phối màu và các ký hiệu tốc độ quen thuộc. Trước khi quyết định mua, người dùng nên đối chiếu mã sản phẩm, dung lượng và thiết kế với thông tin trên website chính thức của nhà sản xuất. Nếu cần, có thể yêu cầu người bán cung cấp hình ảnh thực tế thay vì chỉ dựa vào ảnh quảng cáo.
Khi nhận hàng, cần quan sát kỹ bao bì và cả hai mặt thẻ nhớ. Những lỗi chính tả, chất lượng in kém, dấu hiệu bao bì từng bị can thiệp hoặc thông tin không trùng khớp với công bố của nhà sản xuất đều đáng lưu ý. Một số thương hiệu còn cung cấp tài liệu hỗ trợ nhận diện sản phẩm giả, chẳng hạn thư viện hình ảnh thẻ SD và microSD giả do SanDisk công bố. Tuy nhiên, thiết kế thẻ nhớ có thể thay đổi theo từng thế hệ, vì vậy không nên kết luận hàng giả chỉ dựa trên một chi tiết ngoại hình riêng lẻ.
Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, người dùng nên giữ lại hóa đơn mua hàng, chụp rõ bao bì cùng hai mặt thẻ để liên hệ người bán hoặc bộ phận hỗ trợ của thương hiệu. Trong thời gian chờ xác minh, tốt nhất không sử dụng sản phẩm để lưu trữ dữ liệu quan trọng, ngay cả khi máy tính hoặc thiết bị ghi hình vẫn nhận diện thẻ và hoạt động bình thường.
